Zorgorganisaties worstelen met inzet AI: wat laten we over aan de computer?
AI rukt op in de zorg en het sociaal werk, maar praten we wel genoeg over wat wenselijk is?

Volg CODE X24
Steeds meer mensen bespreken hun persoonlijke problemen met een AI-chatbot. Zo'n systeem is altijd beschikbaar en geeft direct antwoord, waardoor het kan voelen alsof er eindelijk iemand is die luistert. Maar een chatbot is geen mens en begrijpt onze werkelijkheid niet. Het systeem berekent puur wiskundig welke woorden logisch op elkaar volgen, zonder echt bewustzijn of gevoel.
Ook in de zorg en het sociaal werk krijgt kunstmatige intelligentie snel een plek. Organisaties voelen de druk om iets met AI te doen, bijvoorbeeld om de zorgkloof kleiner te maken. Toch begint de keuze te vaak bij de technologie zelf in plaats van bij de vraag wat een organisatie ermee wil bereiken, stellen experts van kennisorganisatie Vilans. Wat technisch kan, is lang niet altijd sociaal wenselijk of ethisch aanvaardbaar.
Om mensen te laten ervaren wat AI in de praktijk betekent, ontwikkelde Surplus een speciale tool: de AI-spiegel.
Uit de tests blijkt dat deelnemers goed nadenken over de vraag welke taken ze aan een computer durven toe te vertrouwen en wat ze liever door een mens laten doen. De anonieme uitkomsten van deze sessies helpen organisaties om bewuste keuzes te maken over hun beleid.
Wie AI gebruikt als sparringpartner, moet bovendien scherp blijven op de antwoorden. Wie weinig weet van een onderwerp, ziet al snel over het hoofd wat het systeem weglaten of fout invoeren. Alles dubbelchecken kost juist extra tijd, wat de beloofde tijdwinst van AI onder druk zet. Experts benadrukken daarom dat de mens zelf aan zet moet blijven om te bepalen hoe zorg voelt en waar autonomie begint.