Waarom managers worstelen met empathie en harde besluiten
Leidinggevenden balanceren voortdurend tussen begrip tonen en knopen doorhakken.

Volg CODE X24
Leidinggevenden staan voor een lastige keuze: meeleven met personeel of ingrijpen wanneer dat nodig is. De documentaire De Manager van Maartje Bakers laat zien dat empathie in beoordelingsgesprekken geregeld op de achtergrond raakt. Managers reageren soms afstandelijk op paniek of persoonlijke problemen, waardoor ze onaangedaan overkomen. Toch ervaren leidinggevenden zelf ook stress en onzekerheid.
Organisatiepsycholoog Sanne Feenstra van de Vrije Universiteit Amsterdam legt uit dat macht empathie kan remmen. Wie controle heeft over middelen, wordt minder afhankelijk van anderen en richt zich vaker op zichzelf. Dit effect hangt niet af van het geslacht van de leidinggevende. Mensen met van nature prosociale eigenschappen blijven vaak wel empathisch na het aanvaarden van een leidinggevende rol, iets waar organisaties bij selectie op kunnen letten.
Interim-manager Tom Dalderup benadrukt dat empathie grenzen heeft. Bij een gemeentelijk team luisterde hij naar bezwaren, maar verving hij alsnog medewerkers die niet pasten bij nieuwe doelen.
Organisatieadviseur Marianne Janssen ziet inlevingsvermogen juist als kernkwaliteit, hoewel managers vaak worden gekozen op daadkracht. Dat kan narcistische trekken in de hand werken. Goede leidinggevenden combineren begrip voor emoties met het lef om medewerkers te steunen bij gegronde kritiek. Verder kunnen intervisie, mentorschap en wetenschappelijke begeleiding helpen om de juiste balans te vinden.
Verantwoording afleggen helpt eveneens om de negatieve effecten van macht te beperken. Feenstra pleit voor organisaties waarin managers beslissingen uitleggen aan anderen. Dat tempert de invloed van macht, waardoor moeilijke gesprekken mogelijk blijven en er tegelijk meer ruimte ontstaat voor emoties.